RoHS i REACH: obowiązki importera, SVHC i SCIP
Spis treści
Poza oznakowaniem CE i obowiązkami odpadowymi jest jeszcze jedno pytanie, które musisz sobie zadać przed importem: co tak naprawdę znajduje się w produkcie? Odpowiadają za to dwa odrębne reżimy prawne. RoHS ogranicza zawartość określonych substancji niebezpiecznych w sprzęcie elektrycznym i elektronicznym, a REACH reguluje stosowanie substancji chemicznych i obejmuje również bardzo szeroką grupę gotowych wyrobów, od zabawek i tekstyliów po meble, biżuterię i elektronikę.
Oba reżimy mogą nakładać na ciebie obowiązki jako importera, ale nie działają w ten sam sposób. Najważniejsze jest ustalenie, czy produkt podlega RoHS, czy zawiera substancje wzbudzające szczególnie duże obawy (SVHC), czy obowiązuje cię komunikacja w łańcuchu dostaw i zgłoszenie do bazy SCIP oraz czy konkretne substancje podlegają dodatkowym ograniczeniom.
Ten poradnik pokazuje, co sprawdzić przed zamówieniem, jakich dokumentów wymagać od dostawcy i kiedy zwykły import gotowego produktu może wiązać się z dodatkowymi obowiązkami chemicznymi.
Dwa reżimy substancyjne: RoHS i REACH
RoHS, czyli dyrektywa w sprawie ograniczenia stosowania niektórych niebezpiecznych substancji w sprzęcie elektrycznym i elektronicznym, określa maksymalne stężenia dziesięciu substancji w objętym nią sprzęcie. Jej zakres jest związany z kategorią produktu i przewidzianymi w przepisach wyłączeniami.
REACH, czyli rozporządzenie w sprawie rejestracji, oceny, udzielania zezwoleń i stosowanych ograniczeń w zakresie chemikaliów, reguluje substancje chemiczne na różnych etapach łańcucha dostaw. Obejmuje substancje, mieszaniny oraz wyroby, w których substancje są obecne. Konkretne obowiązki zależą między innymi od rodzaju produktu, jego składu i sposobu użycia.
W praktyce oznacza to, że:
- ładowarka, lampa, elektronarzędzie czy urządzenie elektroniczne mogą podlegać zarówno RoHS, jak i REACH;
- zabawka, mebel, tekstylia lub biżuteria mogą podlegać REACH, nawet jeśli nie podlegają RoHS;
- zgodność z RoHS nie oznacza automatycznie zgodności ze wszystkimi ograniczeniami REACH;
- brak obowiązku stosowania RoHS nie zwalnia z weryfikacji składu chemicznego wyrobu.
Nie należy mylić tych wymagań z ogólną oceną bezpieczeństwa produktu, w tym z wymaganiami rozporządzenia w sprawie ogólnego bezpieczeństwa produktów (GPSR), tam gdzie mają zastosowanie. Więcej o tym drugim obszarze znajdziesz w poradniku GPSR dla importera. Obowiązki dotyczące zużytego sprzętu i baterii opisujemy osobno w poradniku WEEE i baterie dla importera.
RoHS: 10 substancji w elektronice
RoHS dotyczy sprzętu elektrycznego i elektronicznego (EEE), który do prawidłowego działania potrzebuje prądu elektrycznego lub pól elektromagnetycznych, z uwzględnieniem zakresu dyrektywy i jej wyłączeń. W praktyce mogą to być między innymi urządzenia AGD, ładowarki, lampy, elektronarzędzia, sprzęt komputerowy, urządzenia elektroniczne i określone kategorie zabawek.
Dyrektywa 2011/65/UE ogranicza dziesięć substancji. Limity odnoszą się do materiału jednorodnego, a nie do średniego składu całego urządzenia. Materiał jednorodny to materiał, którego nie można rozdzielić mechanicznie na różne materiały, na przykład określone tworzywo obudowy, metalowy element lub materiał użyty w połączeniu lutowanym.
| Substancja | Skrót | Maksymalne stężenie w materiale jednorodnym |
|---|---|---|
| Ołów | Pb | 0,1% |
| Rtęć | Hg | 0,1% |
| Kadm | Cd | 0,01% |
| Chrom sześciowartościowy | Cr(VI) | 0,1% |
| Polibromowane bifenyle | PBB | 0,1% |
| Polibromowane difenyloetery | PBDE | 0,1% |
| Ftalan bis(2-etyloheksylu) | DEHP | 0,1% |
| Ftalan benzylu butylu | BBP | 0,1% |
| Ftalan dibutylu | DBP | 0,1% |
| Ftalan diizobutylu | DIBP | 0,1% |
Wartości są maksymalnymi stężeniami masowymi. Przekroczenie limitu nie zawsze przesądza o niezgodności, ponieważ przepisy przewidują określone wyjątki dla wybranych zastosowań. Nie można jednak zakładać, że wyjątek obejmuje dany produkt bez sprawdzenia jego zakresu i aktualnego terminu obowiązywania.
Kiedy zaczęły obowiązywać ograniczenia dotyczące ftalanów?
Cztery ftalany: DEHP, BBP, DBP i DIBP, zostały dodane do wykazu substancji objętych RoHS. Ograniczenia zaczęły obowiązywać:
- od 22 lipca 2019 r. dla większości sprzętu elektrycznego i elektronicznego;
- od 22 lipca 2021 r. dla sprzętu medycznego oraz aparatury kontrolno-pomiarowej, w tym przemysłowej, objętych odpowiednimi kategoriami.
Jeśli sprowadzasz elektronikę, nie wystarczy więc sprawdzić wyłącznie metali ciężkich. W zależności od materiałów i konstrukcji produktu trzeba uwzględnić również ograniczenia dotyczące plastyfikatorów i innych substancji.
Czy RoHS ma osobny znak?
Nie. Nie istnieje odrębny, urzędowy znak RoHS, który zastępuje ocenę zgodności. Jeśli sprzęt podlega RoHS, zgodność z dyrektywą jest jednym z wymagań uwzględnianych w procesie oceny zgodności i w deklaracji zgodności UE. Nie oznacza to, że na produkcie należy umieścić dodatkowe oznaczenie RoHS.
Nie należy też traktować samego oznakowania CE jako wystarczającego dowodu, że wszystkie wymagania zostały faktycznie spełnione. Importer powinien zweryfikować dokumentację dotyczącą konkretnego modelu. Kopię deklaracji zgodności UE przechowuje przez 10 lat od wprowadzenia sprzętu na rynek.
Szczegółowe zasady dotyczące deklaracji, oznakowania i dokumentacji CE znajdziesz w poradniku Oznakowanie CE przy imporcie z Chin. Tutaj najważniejsze jest to, że zgodność z RoHS musi być poparta odpowiednimi dowodami dotyczącymi składu materiałowego sprzętu.
REACH: SVHC, komunikacja i SCIP
REACH jest szerszy niż RoHS, ponieważ może dotyczyć również wyrobów, które nie są sprzętem elektrycznym. Jednym z najważniejszych obszarów dla importera jest lista kandydacka substancji wzbudzających szczególnie duże obawy, określanych skrótem SVHC od angielskiego Substances of Very High Concern.
Lista kandydacka jest publikowana przez Europejską Agencję Chemikaliów (ECHA) i może się zmieniać. Według oficjalnej tabeli ECHA sprawdzonej 10 października 2026 r. obejmowała 253 wpisy. To stan na konkretną datę, a nie stała liczba. Przed zamówieniem i wprowadzeniem produktu na rynek sprawdź aktualną listę kandydacką SVHC w ECHA.
Sama obecność substancji na liście kandydackiej nie oznacza automatycznie, że każdy wyrób ją zawierający jest zakazany. Może jednak uruchomić obowiązki informacyjne, a w określonych sytuacjach także obowiązek zgłoszenia do SCIP. Dlatego importer powinien znać skład produktu, a nie opierać się wyłącznie na ogólnym zapewnieniu dostawcy, że towar jest zgodny z wymaganiami UE.
Próg 0,1% i obowiązek informowania
Jeżeli wyrób zawiera substancję SVHC z listy kandydackiej w stężeniu powyżej 0,1% masowo, mogą powstać obowiązki wynikające z art. 33 rozporządzenia REACH.
Dostawca takiego wyrobu musi przekazać odbiorcy informacje wystarczające do bezpiecznego użytkowania, obejmujące co najmniej nazwę substancji. Konsument, który zwróci się z pytaniem o obecność SVHC, powinien otrzymać odpowiedź w ciągu 45 dni.
Przy produktach złożonych istotne jest to, że próg 0,1% należy oceniać na poziomie poszczególnych wyrobów składowych, a nie wyłącznie przez podzielenie masy substancji przez masę całego gotowego produktu. Przykładowo mały element z tworzywa lub część metalowa może wymagać osobnej weryfikacji, nawet jeżeli stanowi niewielką część całego produktu.
W praktyce oznacza to, że przy zakupie elektroniki, mebli, biżuterii czy zabawek powinieneś uzyskać od dostawcy informacje o materiałach i substancjach obecnych w poszczególnych częściach, jeśli są potrzebne do ustalenia obowiązków.
SCIP: obowiązek, którego nie warto pomijać
SCIP to baza informacji o substancjach wzbudzających obawy w wyrobach i obiektach złożonych, prowadzona przez ECHA. Nazwa pochodzi od angielskiego Substances of Concern In articles as such or in complex objects (Products).
Obowiązek zgłoszenia do SCIP dotyczy co do zasady dostawców wprowadzających na rynek UE wyroby zawierające substancję z listy kandydackiej SVHC w stężeniu powyżej 0,1% masowo. Obejmuje między innymi producentów, importerów i określonych dostawców w łańcuchu dostaw. Istnieje wyjątek dotyczący detalistów i innych podmiotów dostarczających wyroby bezpośrednio i wyłącznie konsumentom. Nie należy jednak automatycznie zakładać, że obejmuje on importera.
Jeśli sprowadzasz produkt spoza UE, a następnie wprowadzasz go na rynek unijny, sprawdź, czy musisz przekazać informacje do SCIP. Właściwe zgłoszenie powinno opierać się na danych o konkretnym wyrobie i substancji, a nie na ogólnej deklaracji dotyczącej całej fabryki.
Informacje o zakresie obowiązku, podmiotach objętych zgłoszeniem i wymaganych danych znajdziesz w oficjalnych materiałach ECHA dotyczących SCIP.
Załącznik XVII REACH: ograniczenia niezależne od listy SVHC
Lista kandydacka nie wyczerpuje wymagań REACH. Osobną warstwę stanowi załącznik XVII, który zawiera ograniczenia dotyczące konkretnych substancji, zastosowań i kategorii produktów.
Przykłady obejmują ograniczenia dotyczące ołowiu w określonych wyrobach jubilerskich, kadmu w wybranych materiałach i produktach oraz wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych (WWA) w niektórych wyrobach gumowych i plastikowych.
Nie ma jednej reguły, która obejmowałaby wszystkie produkty z danej kategorii. Zakres ograniczenia zależy od substancji, rodzaju wyrobu, jego przeznaczenia, a czasem także warunków kontaktu ze skórą lub ustami. Dlatego przy biżuterii, zabawkach, akcesoriach z tworzyw czy tekstyliach trzeba sprawdzić konkretne wpisy załącznika XVII, zamiast ograniczać analizę do listy SVHC.
Kiedy REACH wymaga rejestracji?
Rejestracja REACH dotyczy przede wszystkim substancji produkowanych lub importowanych na terytorium UE oraz substancji obecnych w mieszaninach. Co do zasady rejestrację należy sprawdzić, gdy roczna ilość danej substancji wynosi co najmniej 1 tonę na importera, z uwzględnieniem przewidzianych w przepisach wyjątków.
Jeżeli importujesz mieszaninę, próg ocenia się dla poszczególnych substancji wchodzących w jej skład, sumując odpowiednie ilości tej samej substancji. Nie oznacza to, że importer zwykłego gotowego wyrobu, na przykład zabawki, pudełka czy mebla, musi rejestrować każdą substancję obecną w produkcie.
Istnieje jednak ważny wyjątek: rejestracja może dotyczyć substancji obecnej w wyrobie, jeśli jest przeznaczona do uwalniania podczas normalnego lub racjonalnie przewidywalnego użytkowania, a odpowiednia ilość przekracza 1 tonę rocznie i substancja nie została już zarejestrowana dla tego zastosowania.
Dlatego przed zamówieniem ustal, czy sprowadzasz substancję, mieszaninę czy gotowy wyrób. Od tej klasyfikacji zależy, które obowiązki REACH będą miały zastosowanie.
Kto odpowiada i jakie dokumenty powinieneś mieć?
Dokumenty muszą pozwalać powiązać deklarowaną zgodność z konkretnym produktem, modelem, materiałem lub partią. Samo zapewnienie dostawcy, że „produkt spełnia normy UE", nie daje wystarczającej podstawy do oceny.
W przypadku sprzętu elektrycznego i elektronicznego sprawdź przede wszystkim:
- deklarację zgodności UE, uwzględniającą RoHS, jeżeli dyrektywa ma zastosowanie;
- dostępność dokumentacji technicznej potwierdzającej zgodność;
- deklaracje dotyczące składu materiałowego oraz raporty badań, jeśli są potrzebne do wykazania zgodności;
- identyfikację modelu, komponentów i materiałów, których dotyczą dokumenty.
W przypadku REACH poproś o:
- informacje o składzie produktu i jego częściach składowych;
- deklarację dotyczącą substancji z aktualnej listy kandydackiej SVHC;
- dane potrzebne do ustalenia obowiązków z art. 33 i ewentualnego zgłoszenia SCIP;
- dokumenty pozwalające sprawdzić ograniczenia z załącznika XVII;
- raporty badań dla materiałów, dla których istnieje uzasadnione ryzyko przekroczenia limitów.
Zakres dokumentacji zależy od produktu i ryzyka. Nie każdy wyrób wymaga automatycznie pełnego zestawu badań laboratoryjnych, ale powinieneś mieć wiarygodną podstawę do wykazania zgodności.
Jeśli produkt podlega unijnemu prawodawstwu harmonizacyjnemu, sprawdź również, czy zastosowanie ma obowiązek wskazania podmiotu odpowiedzialnego w UE zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2019/1020. Nie jest to jednak uniwersalny obowiązek wynikający z samego REACH dla każdego wyrobu.
Najlepiej ustalić zakres dokumentacji przed złożeniem zamówienia. Po dostarczeniu towaru może być trudniej uzyskać szczegółowe dane o składzie, a badanie gotowego produktu nie zawsze pozwala łatwo odtworzyć informacje o wszystkich materiałach i komponentach.
RoHS i REACH a CE, odpady i opakowania
Te obszary są powiązane, ale nie zastępują się wzajemnie.
- CE: RoHS jest jednym z wymagań dotyczących objętego nim sprzętu elektrycznego i elektronicznego. Nie jest jednak osobnym znakiem. Szczegóły procesu oceny zgodności znajdziesz w poradniku oznakowanie CE przy imporcie z Chin.
- WEEE: dotyczy obowiązków związanych ze sprzętem elektrycznym i elektronicznym po zakończeniu użytkowania, w tym odpowiednich obowiązków producentów i importerów. Zobacz WEEE i baterie dla importera.
- PPWR: reguluje opakowania i odpady opakowaniowe. Nie zastępuje oceny substancji w samym produkcie. Więcej informacji znajdziesz w poradniku PPWR i opakowania przy imporcie.
- Kontakt z żywnością: wyroby przeznaczone do kontaktu z żywnością podlegają odrębnym wymaganiom. Przy ceramice sprawdź poradnik importu ceramiki i wymagań dotyczących ołowiu oraz kadmu.
Samo oznakowanie CE nie potwierdza automatycznie spełnienia wszystkich obowiązków REACH. Z kolei zgodność z REACH nie zastępuje wymagań RoHS, jeśli produkt podlega obu reżimom. Zakres wymagań ustal osobno dla produktu, jego materiałów i opakowania.
Co zrobić przed importem?
Przed złożeniem zamówienia przejdź przez tę checklistę:
- Ustal rodzaj produktu. Sprawdź, czy jest sprzętem elektrycznym i elektronicznym podlegającym RoHS oraz z jakich materiałów został wykonany.
- Zażądaj dokumentacji od dostawcy. Poproś o deklaracje, informacje o składzie i odpowiednie raporty badań. Dokumenty powinny identyfikować konkretny model lub materiał.
- Sprawdź aktualną listę SVHC. Zweryfikuj skład produktu i jego części składowych w odniesieniu do aktualnej listy kandydackiej ECHA.
- Zweryfikuj załącznik XVII REACH. Sprawdź, czy dla danej substancji, materiału i zastosowania obowiązuje szczególne ograniczenie.
- Ustal obowiązki przy SVHC powyżej 0,1%. Zaplanuj przekazanie informacji w łańcuchu dostaw i sprawdź, czy musisz zgłosić wyrób do SCIP.
- Dopilnuj RoHS przy elektronice. Sprawdź deklarację zgodności UE, dokumentację techniczną i dowody dotyczące składu materiałowego. Mechanikę oceny zgodności CE zweryfikuj osobno.
- Sprawdź, czy importujesz substancje lub mieszaniny. Jeśli tak, ustal roczne ilości poszczególnych substancji i sprawdź, czy powstaje obowiązek rejestracji.
- Policz koszt zgodności. Uwzględnij pozyskanie dokumentacji, ewentualne badania, czas weryfikacji i ryzyko opóźnienia zamówienia. Następnie sprawdź pełną opłacalność w kalkulatorach importu.
Zakres obowiązków zależy od dokładnego produktu, materiału, przeznaczenia i roli podmiotu w łańcuchu dostaw. Ten poradnik ma charakter informacyjny i nie zastępuje indywidualnej oceny zgodności.
Najczęstsze pytania
Czy mój produkt podlega RoHS?
RoHS dotyczy sprzętu elektrycznego i elektronicznego objętego dyrektywą 2011/65/UE, z uwzględnieniem określonych wyłączeń. Jeśli importujesz wyłącznie zwykły mebel, tekstylia lub biżuterię bez funkcji sprzętu elektrycznego, RoHS zasadniczo nie będzie właściwym reżimem dla samego produktu. Nadal trzeba jednak sprawdzić REACH i inne wymagania, które mogą mieć zastosowanie.
Czy istnieje osobny znak RoHS?
Nie. Nie ma odrębnego urzędowego znaku RoHS. Zgodność z dyrektywą jest jednym z wymagań uwzględnianych w ocenie zgodności sprzętu elektrycznego i elektronicznego oraz w deklaracji zgodności UE, jeśli RoHS ma zastosowanie.
Co oznacza SVHC i próg 0,1%?
SVHC to substancja wzbudzająca szczególnie duże obawy, umieszczona na liście kandydackiej ECHA. Jeżeli jej stężenie przekracza 0,1% masowo w wyrobie, mogą powstać obowiązki informacyjne wynikające z art. 33 REACH oraz obowiązek zgłoszenia do SCIP. Przy produktach złożonych próg trzeba oceniać z uwzględnieniem poszczególnych wyrobów składowych.
Czy muszę zgłaszać produkt do SCIP?
Co do zasady tak, jeżeli jako importer lub inny objęty obowiązkiem dostawca wprowadzasz na rynek UE wyrób zawierający substancję z listy kandydackiej SVHC w stężeniu powyżej 0,1% masowo. Przepisy przewidują wyjątek dla detalistów i innych podmiotów dostarczających wyroby bezpośrednio i wyłącznie konsumentom. Przed podjęciem decyzji sprawdź swoją rolę w łańcuchu dostaw.
Czy importer gotowego produktu musi rejestrować substancje w REACH?
Nie w każdym przypadku. Rejestracja dotyczy przede wszystkim substancji importowanych samodzielnie lub obecnych w mieszaninach, co do zasady przy ilości co najmniej 1 tony rocznie dla danej substancji. Zwykły import gotowego wyrobu nie oznacza automatycznie obowiązku rejestracji każdej substancji w nim obecnej. Wyjątek może dotyczyć substancji przeznaczonej do uwalniania podczas normalnego lub racjonalnie przewidywalnego użytkowania wyrobu.
Zanim sprowadzisz produkt, ustal, czy podlega RoHS i jakie substancje z REACH mogą być w nim obecne. Zbierz deklaracje, informacje o składzie i raporty od dostawcy, a następnie policz koszt zgodności i pełną opłacalność zamówienia. Skorzystaj z kalkulatorów opłacalności importu.
Powiązane
Dział: Zgodność produktu przy imporcie · ← Wszystkie poradniki