Import stali: od 1 października musisz udowodnić kraj wytopu

3 września 2026 · Redakcja nazysk

Od 1 października 2026 roku sprowadzenie wyrobów stalowych do Unii wymaga czegoś więcej niż informacji, z jakiego kraju wysłano towar. Trzeba zadeklarować i udowodnić, gdzie stal została faktycznie wytopiona. Bez tego dowodu odprawa może się zatrzymać. To nowy obowiązek z unijnego systemu ochrony rynku stali, osobny od cła i od CBAM.

Co się zmienia od 1 października

Nowy obowiązek wynika z rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2026/1963. Akt został przyjęty 28 sierpnia, opublikowany 31 sierpnia 2026 roku i będzie stosowany od 1 października.

Jeśli importujesz do Unii wyroby stalowe należące do kategorii objętych nowym systemem ochrony rynku stali, przy imporcie musisz zadeklarować państwo wytapiania i wylewania, określane jako melt and pour. Do deklaracji trzeba mieć weryfikowalny dokument potwierdzający tę informację.

W praktyce sama informacja, że produkt pochodzi z Chin, Turcji, Indii czy innego kraju, może już nie wystarczyć. Kraj pochodzenia produktu i kraj, w którym stal została pierwotnie wytopiona, nie muszą być tym samym państwem.

Czym jest melt and pour

Melt and pour oznacza państwo wytapiania i wylewania stali. Chodzi o miejsce, w którym surowa stal lub żelazo zostały po raz pierwszy wytworzone w stanie ciekłym w piecu, a następnie odlane do pierwszej postaci stałej.

Taką pierwszą postacią może być na przykład slab, czyli płaskie półwyroby stalowe, kęs, wlewek albo w określonych przypadkach gotowy wyrób hutniczy.

Nie liczy się więc kraj ostatniego przetworzenia ani kraj, z którego wysłano towar. Jeżeli stal została wytopiona w kraju A, następnie walcowana lub dalej przetwarzana w kraju B, a gotowy towar wysłano do Polski z kraju C, dla obowiązku melt and pour istotny jest kraj A.

Nowy wymóg ma poprawić identyfikowalność stali trafiającej na rynek Unii. Ma również utrudnić przekierowanie handlu, w którym stal wyprodukowana w jednym państwie jest przetwarzana w innym i następnie eksportowana do Unii jako produkt pochodzący z tego drugiego rynku.

Kraj wytopu to nie kraj pochodzenia celnego

To rozróżnienie często myli importerów. Kraj wytopu i odlania (melt and pour) oraz kraj pochodzenia celnego to dwa odrębne pojęcia, które mogą wskazywać różne państwa w odniesieniu do tego samego produktu.

Kraj wytopu i odlania to państwo, w którym stal w stanie płynnym została wytopiona, a następnie po raz pierwszy odlana do postaci stałej. Informacja ta pozostaje taka sama, nawet jeśli stal zostanie później przetworzona w innym kraju.

Pochodzenie celne ustala się według odrębnych zasad. W przypadku pochodzenia niepreferencyjnego zastosowanie ma art. 60 Unijnego Kodeksu Celnego. Jeżeli produkcja obejmuje więcej niż jedno państwo, co do zasady decyduje miejsce ostatniego istotnego, ekonomicznie uzasadnionego przetworzenia, które prowadzi do powstania nowego produktu lub stanowi ważny etap produkcji.

Przykład: stal wytopiono i odlano w kraju A, a następnie w kraju B poddano ją obróbce, która zgodnie z właściwymi regułami nadała jej pochodzenie celne kraju B. W takim przypadku krajem wytopu pozostaje kraj A, natomiast krajem niepreferencyjnego pochodzenia celnego może być kraj B.

Co to oznacza dla importera? Świadectwo pochodzenia ani dowód preferencyjnego pochodzenia, na przykład wynikający z umowy o wolnym handlu, nie zastępuje dowodu kraju wytopu. To osobny wymóg identyfikowalności stali. Podstawowym dokumentem potwierdzającym kraj wytopu i numer wytopu jest Mill Test Certificate (MTC). Do 30 września 2027 r. w określonych sytuacjach można również przedstawić inne dokumenty jako samodzielny dowód, jeśli MTC nie jest dostępny i dokumenty zawierają wymagane informacje.

Wymóg melt and pour nie zmienia zasad ustalania pochodzenia celnego. Ma zapewnić identyfikowalność stali i wspierać skuteczność unijnych środków ochrony rynku stalowego. Więcej o różnicach między pochodzeniem towaru a krajem jego wysyłki przeczytasz w poradniku Kraj pochodzenia a kraj wysyłki.

Jaki dowód musisz mieć

Podstawowym dokumentem wskazanym przez Komisję jest Mill Test Certificate, czyli świadectwo hutnicze lub certyfikat materiałowy wystawiony dla danej partii stali. Powinien wskazywać państwo wytapiania i wylewania oraz numer wytopu, czyli heat number, pozwalający powiązać dokument z konkretną partią materiału.

W praktyce często spotkasz świadectwa odbioru typu 3.1 według normy EN 10204. Samo rozporządzenie nie wymaga jednak, aby dowodem był wyłącznie dokument tego konkretnego typu. Kluczowe jest, żeby dowód pozwalał wiarygodnie ustalić państwo wytopu i numer wytopu.

Jeżeli świadectwo hutnicze nie zawiera którejś z tych informacji, urząd celny może zaakceptować dokumenty uzupełniające. Rozporządzenie wymienia między innymi faktury, dokumenty dostawy, certyfikaty jakości, postanowienia wykonanych zamówień lub umów, deklaracje dostawców, dokumenty produkcyjne, dokumenty celne kraju wywozu, korespondencję handlową oraz opisy produkcji.

Do 30 września 2027 roku przewidziano również możliwość wykorzystania takich dokumentów jako samodzielnego dowodu, jeśli nie można przedstawić świadectwa hutniczego i dokument zawiera zarówno państwo wytapiania i wylewania, jak i numer wytopu. Trzeba jednak liczyć się z tym, że urząd celny przeprowadzi wtedy kontrolę dokumentów, co może wydłużyć procedurę.

Ta możliwość działa jednak tylko przez pierwszy rok. Od 1 października 2027 roku świadectwo hutnicze staje się dokumentem obowiązkowym, a dokumenty alternatywne będą akceptowane wyłącznie jako uzupełnienie brakujących informacji, nie zamiast świadectwa.

Dlatego najbezpieczniej budować łańcuch dokumentacji jeszcze przed rozpoczęciem transportu. Jeżeli producent nie potrafi wskazać, gdzie została wytopiona stal użyta do produkcji towaru, problem warto rozwiązać przed wpłatą zaliczki, a nie wtedy, gdy kontener jest już w porcie.

To osobny obowiązek od cła i kwot

Przy imporcie stali łatwo pomieszać trzy różne mechanizmy, które od 2026 roku mogą dotyczyć tej samej dostawy.

Melt and pour dotyczy dokumentacji. Musisz wskazać państwo, w którym stal została wytopiona i wylana, oraz poprzeć tę informację weryfikowalnym dowodem. Jeżeli tego nie zrobisz, import może zostać odrzucony przez organy celne.

Kontyngenty taryfowe dotyczą ilości importowanej stali. Od 1 lipca 2026 roku obowiązuje nowy system ustanowiony rozporządzeniem (UE) 2026/1384. Roczna wielkość kontyngentów wynosi 18 345 922 ton dla objętych kategorii produktów. Po wykorzystaniu odpowiedniego kontyngentu albo gdy dany import nie korzysta z kontyngentu, stosowane jest dodatkowe cło poza kontyngentem w wysokości 50% wartości celnej. W poprzednim systemie stawka ta wynosiła 25%.

CBAM, czyli mechanizm dostosowywania cen na granicach z uwzględnieniem emisji dwutlenku węgla, dotyczy emisji związanych z produkcją towaru. To jeszcze inny zestaw obowiązków.

W efekcie jedna dostawa stali może jednocześnie wymagać sprawdzenia kontyngentu, spełnienia obowiązku melt and pour oraz rozliczenia obowiązków wynikających z CBAM.

Ważne: 50% cła poza kontyngentem nie jest karą za brak dokumentu potwierdzającego kraj wytopu. To stawka stosowana w ramach systemu kontyngentów. Brak prawidłowej deklaracji melt and pour i odpowiedniego dowodu jest problemem dokumentacyjnym, który może doprowadzić do odrzucenia importu.

Kogo to dotyczy

Obowiązek dotyczy importerów produktów należących do kategorii wymienionych w załączniku I do rozporządzenia (UE) 2026/1384. System obejmuje 26 kategorii wyrobów stalowych, w tym różne rodzaje blach, taśm, profili, rur, prętów, drutu oraz innych produktów hutniczych.

Nie oznacza to jednak, że każdy przedmiot wykonany ze stali automatycznie podlega nowemu obowiązkowi. Jeżeli sprowadzasz na przykład narzędzia, części maszyn albo inne gotowe produkty zawierające stal, trzeba sprawdzić ich klasyfikację taryfową i ustalić, czy konkretny kod znajduje się w jednej z kategorii objętych załącznikiem.

W praktyce pierwszym krokiem powinno więc być sprawdzenie kodu towaru w TARIC, czyli Zintegrowanej Taryfie Unii Europejskiej. To właśnie klasyfikacja towaru decyduje, czy nowy system obejmuje twoją dostawę.

Jest też istotny wyjątek dotyczący Europejskiego Obszaru Gospodarczego. Produkty pochodzące z Islandii, Liechtensteinu i Norwegii są wyłączone z nowych kontyngentów taryfowych i cła 50% poza kontyngentem. Wyłączenie to dotyczy jednak systemu kwot. Obowiązek przedstawienia dowodu państwa wytapiania i wylewania został ustanowiony osobno dla produktów należących do kategorii z załącznika I.

Co się stanie bez dowodu

Rozporządzenie nie pozostawia tu dużego pola do interpretacji. Jeżeli importer nie zadeklaruje państwa wytapiania i wylewania oraz nie przedstawi odpowiedniego, weryfikowalnego dowodu, import może zostać odrzucony przez organy celne.

To inny rodzaj ryzyka niż dodatkowe cło. Nie chodzi o to, że zapłacisz wyższą stawkę i odbierzesz towar. Problem może pojawić się wcześniej, na etapie dopuszczenia go do obrotu.

Jeżeli zamiast pełnego świadectwa hutniczego przedstawiasz dokumenty alternatywne, urząd celny musi dodatkowo zweryfikować zawarte w nich informacje. To również może wydłużyć procedurę i opóźnić dostęp do odpowiedniego kontyngentu taryfowego.

Przy stali dokumentację warto więc traktować jako element kalkulacji ryzyka jeszcze przed zamówieniem. Nawet atrakcyjna cena zakupu nie pomoże, jeżeli po przyjeździe towaru okaże się, że nie jesteś w stanie wykazać, z jakiego wytopu pochodzi materiał.

Kluczowe daty

Co zrobić przed zamówieniem

Jeżeli sprowadzasz stal lub wyroby stalowe, zacznij od sprawdzenia kodu TARIC i upewnij się, czy produkt znajduje się w jednej z kategorii objętych nowym systemem.

Następnie zapytaj producenta nie tylko o kraj pochodzenia albo kraj wysyłki, ale wprost o country of melt and pour, czyli państwo wytapiania i wylewania stali. Poproś o Mill Test Certificate i sprawdź, czy dokument zawiera zarówno kraj wytopu, jak i heat number, czyli numer wytopu.

Jeżeli kupujesz od pośrednika, ustal wcześniej, kto w całym łańcuchu dostaw ma dostęp do dokumentacji huty. Informacja przekazana przez handlowca bez możliwości powiązania jej z konkretną partią materiału może nie wystarczyć podczas kontroli.

Najlepiej zamknąć ten temat przed wpłatą zaliczki. Po rozpoczęciu produkcji albo wysyłki uzyskanie dokumentów z początku łańcucha dostaw może być znacznie trudniejsze.

Przy imporcie stali sama cena zakupu nie pokazuje całego ryzyka. Cło, VAT, transport i pozostałe koszty możesz policzyć w kalkulatorze opłacalności importu, ale zanim zamówisz towar, upewnij się, że producent potrafi również udokumentować państwo wytapiania i wylewania stali. Bez prawidłowego dowodu dostawa może nie przejść odprawy.

Powiązane

← Wszystkie aktualności